7.6

Bijlage 2: Uitkomsten regiobijeenkomsten en rondetafelgesprekken

Vooraf

In februari en maart 2017 vonden vijf bestuurlijke regiobijeenkomsten plaats met bestuurders van gemeenten, provincies en waterschappen. Ook zijn twee rondetafel­gesprekken gevoerd met een brede groep vertegenwoordigers van bedrijfsleven, belangenorganisaties, brancheverenigingen, kennisinstellingen en maatschappelijke organisaties. Uitgebreide verslagen van de bijeenkomsten en gesprekken zijn te vinden op https://ruimtelijkeadaptatie.nl/deltaplan-ra/.

Algemene uitkomsten bestuurlijke regiobijeenkomsten:

In alle bestuurlijke regiobijeenkomsten kwamen de volgende aandachtspunten naar voren:

1. Opgave is lokaal/regionaal en van iedereen
Het deltaplan is een nationaal plan, van vier overheden, waarbij de opgave in iedere gemeente, regio en zelfs wijk anders is en ook andere betrokken partijen kent. Daarmee kan het deltaplan geen uniform plan zijn, maar moet het aansluiten bij de regionale verschillen. Aangezien een groot deel van het grondgebied in private handen is, is het de uitdaging om samen met private en publieke sectoren tot oplossingen te komen. Alle betrokken partijen zullen daarbij ‘grensontkennend’ moeten samenwerken.  

2. Ruimtelijke adaptatie is verbonden met andere maatschappelijke opgaven
Ruimtelijke adaptatie staat niet op zichzelf. Het is per definitie een opgave die verbonden moet worden met andere maat­schappelijke opgaven in het ruimtelijk domein, zoals de energietransitie. Het is daarom vooral van belang dat ruimtelijke adaptatie meegenomen wordt in de Omgevings­visies en -plannen, in aanbestedingen, bij beheer en onderhoud van infrastructuur en openbare ruimte en ook bij kleinschalige initiatieven van burgers.

3. Instrumenten: communicatie, kennisdeling en financiën
Ruimtelijke adaptatie omvat verschillende thema’s (wateroverlast, hittestress, droogte, overstroming) en is door de verscheidenheid in urgentie, opgave en eigenaarschap lastig in uniforme wet- en regelgeving te borgen. Het streven is dat het vanzelfsprekend wordt om adaptatie mee te nemen bij diverse opgaven in de fysieke leefomgeving. Ruimtelijke adaptatie is urgent, het is een grote opgave en het is de uitdaging om te bereiken dat iedereen een handelings­perspectief heeft. Daarom is er grote behoefte aan kennisdeling. Het Deltaplan Ruimtelijke adaptatie moet borgen dat er goed gecommuniceerd wordt, dat kennis up-to-date en toegankelijk is en dat er zo nodig financiële middelen beschikbaar zijn voor communicatie en kennisdeling.

Regiospecifieke uitkomsten

De bestuurlijke regiobijeenkomsten hebben ook specifieke aandachtspunten voor een bepaalde regio of voor bestaande samenwerking in een regio opgeleverd:

Regio Noord (Friesland, Groningen en Drenthe)

  • Er gebeurt al veel, maar dat is niet altijd zichtbaar.
  • Ruimtelijke adaptatie is in de regio verknoopt met andere opgaven. Het is geen doel op zich.
  • De opgave rond wateroverlast en droogte is voor een groot deel een opgave voor de landbouw.
  • Zoetwatervoorziening vanuit het IJsselmeer is voor sommige gebieden lastig vanwege de afstand. Daar is vooral droogte een opgave. 

Regio Oost (Overijssel en Gelderland)

  • Geef ruimte aan particulier initiatief en faciliteer zowel koplopers als de wat langzamere starters.
  • Benut groot onderhoud voor meekoppelen van de opgave.
  • Communiceer breed en met iedereen en maak klimaatadaptatie ook onderdeel van leefbaarheid en economische en sociale doelen.

Regio Noordwest (Flevoland, Utrecht en Noord-Holland)

  • Maak geen scheiding tussen landelijk en stedelijk gebied.
  • 80% van de ruimte in stedelijk gebied is in private handen: focus op burgers en private partijen. Koppel daarbij de urgentie aan een duidelijk positief handelingsperspectief.
  • Bodemdaling is een opgave die nu nog onderbelicht is.

Regio Zuidwest (Zuid-Holland en Zeeland)

  • De focus moet verschuiven van preventie naar curatieve zorg.
  • De opgaven moeten regionaal in beeld worden gebracht, ook voor bodemdaling.
  • Sluit aan bij bestaande regionale structuren, maar borg wel de coördinatie. De provincie biedt aan die rol op zich te nemen.

Regio Zuid (Noord-Brabant en Limburg)

  • Werk ‘grensontkennend’ samen en voorkom afwentelen op een ander gebied.
  • Breng de kosten en baten in beeld.
  • Ook de landbouwsector staat voor een opgave (droogte en wateroverlast).
  • Er zou een regionale aanpak moeten komen waarmee alle relevante regionale partijen gelijkwaardig samenwerken.

Rondetafelgesprekken

Er zijn twee rondetafelgesprekken over ruimtelijke adaptatie gevoerd met een brede groep vertegenwoordigers van het bedrijfsleven (onder meer investeerders, verzekeraars en projectontwikkelaars), belangenorganisaties, branche­verenigingen, kennisinstellingen en maatschappelijke organisaties waaronder het Rode Kruis, Natuurmonumenten en het Nationaal Groenfonds. In deze gesprekken stond de volgende vraag centraal: hoe bereik je samen een klimaat­bestendig en waterrobuust Nederland in 2050? Daar is over gesproken aan de hand van de volgende thema’s:

  • hittestress & gezondheid;
  • stad & landelijk gebied;
  • opdrachtgeverschap & opdrachtnemerschap.

Dit zijn de belangrijkste uitkomsten van deze bijeenkomsten:

  • Urgentiegevoel en bewustzijn creëren blijft belangrijk; de adaptatiekracht van de samenleving moet centraal staan.
  • De deelnemers hebben eerste contouren van een agenda voor het thema hittestress geschetst.
  • Er is behoefte aan experimenteerruimte en coherente regelgeving van de verschillende overheden. Ruimtelijke adaptatie moet onderdeel zijn van aanbestedingstrajecten en prestatierichtlijnen.
  • De Omgevingsvisies bieden kansen om de opgave voor ruimtelijke adaptatie te verknopen met andere opgaven, zoals energietransitie, woningbouw en recreatie.

Voorbeelden:

  • investeringsgeld voor adaptatieoplossingen bij gronduitgifte;
  • dakdokters: benader water niet als afvalstof maar als grondstof;
  • Operatie Steenbreek;
  • de Watercoalitie.
  1. Aanbiedingsbrief en adviezen deltacommissaris
  2. Inleidende samenvatting
    1. Doorwerken aan een duurzame en veilige delta
  3. Deel I Nationaal
  4. Voortgang van het Deltaprogramma
    1. Voortgang op basis van ‘meten, weten, handelen’
    2. Algemeen beeld van de voortgang
      1. Op schema
      2. Op koers
      3. Integrale aanpak
      4. Participatie
      5. Slagkracht van de regio’s
    3. Voortgang Waterveiligheid
    4. Voortgang Ruimtelijke adaptatie
    5. Voortgang Zoetwater
    6. Borging, kennis en innovatie, internationale samenwerking
      1. Borging
      2. Kennis
      3. Innovatie
      4. Internationaal
  5. Deltafonds
    1. Ontwikkelingen Deltafonds
    2. Middelen van andere partners
    3. De financiële opgaven van het Deltaprogramma
    4. Financiële borging van het Deltaprogramma
  6. Deel II Gebieden
  7. Voortgang per gebied
    1. IJsselmeergebied/zoetwaterregio IJsselmeergebied
    2. Rijnmond-Drechtsteden/­zoetwaterregio West-Nederland
    3. Rijn/zoetwaterregio Rivierengebied
    4. Maas
    5. Zuidwestelijke Delta/zoetwaterregio Zuidwestelijke Delta
    6. Kust
    7. Waddengebied
    8. Hoge Zandgronden Zuid en Oost
  8. Deel III Deltaplannen
  9. Deltaplan Waterveiligheid
    1. Uitvoeringsprogramma’s
      1. Hoogwaterbeschermingsprogramma
      2. Tweede Hoogwaterbeschermingsprogramma
      3. Ruimte voor de Rivier
      4. Maaswerken
      5. WaalWeelde
      6. Afsluitdijk
      7. Herstel Steenbekledingen Oosterschelde en Westerschelde en Vooroeverbestortingen Zeeland
    2. Rivierverruiming in samenhang met dijkversterking
    3. Onderzoeken volgend uit kennisagenda en in gebieden
  10. Kaart Deltaplan Waterveiligheid
  11. Deltaplan Zoetwater
    1. Maatregelen voor de beschikbaarheid van zoetwater in Nederland
  12. Kaart Deltaplan Zoetwater
  13. Deltaplan Ruimtelijke adaptatie
    1. Inleiding
      1. Aanleiding
      2. Doel en status van het deltaplan
      3. Totstandkoming in gezamenlijkheid
    2. Context
    3. Stand van zaken ‘weten, willen, werken’
      1. Wateroverlast
      2. Hittestress
      3. Droogte
      4. Gevolgen van overstromingen
      5. Huidige aanpak
    4. Wat we gaan doen: versnellen en intensiveren
      1. Visie: van nu naar 2050
      2. Ambitie en aanpak
      3. Tussendoelen
      4. Raamwerk landsdekkende governance ruimtelijke adaptatie
      5. Financiering
    5. Bijlage 1: Actieprogramma
    6. Bijlage 2: Uitkomsten regiobijeenkomsten en rondetafelgesprekken
  14. Achtergronddocumenten
    1. Achtergronddocumenten en downloads
  15. Colofon
    1. Colofon Deltaprogramma 2018
  16. Instructie gebruik Deltaprogramma 2018