7.3.3

Droogte

Uiteenlopende problemen door droogte

We spreken van droogte als er te weinig water van voldoende kwaliteit in de bodem en het watersysteem beschikbaar is. Bij langdurige droogte nemen de gevolgen toe. Denk bijvoorbeeld aan:

  • versnelde bodemdaling, funderingsschade en andere schade aan constructies door dalende grondwaterstanden;
  • verdroging van natuurgebieden en verlies van landbouw­productie door gebrek aan neerslag en dalende grondwaterstanden;
  • beperkingen voor de scheepvaart;
  • waterkwaliteitsproblemen (verzilting, blauwalgenplaag) en waterkwantiteitsproblemen.

Bodemdaling treft vooral gebieden met veenbodems. Hier vindt afbraak van organische stoffen plaats waarbij CO2 vrijkomt. Bij bodemdaling is peilaanpassing noodzakelijk om het bestaande gebruik in een gebied in stand te kunnen houden. Lage grondwaterstanden leiden ook tot schade aan de fundering van infrastructuur en bebouwing, waardoor de kosten voor beheer en onderhoud in de publieke en private ruimte fors toenemen. Door verdroging van groen- en landbouwgebieden zal de gewasverdamping afnemen, terwijl verdamping belangrijk is in de strijd tegen hittestress. Droogte heeft vaak pas impact op de lange termijn. Soms is er een acuut effect, zoals de doorbraak van de verdroogde veenkade bij Wilnis in 2003.

Droogte leidt tot meer hitte

Uit een studie van Deltares blijkt dat hitte in de stad sterk toeneemt bij droogte. Dat komt doordat bomen en planten in de stad bij droogte de helft minder verdampen dan in normale omstandigheden. Het is daarom zaak droogte en hittestress in samenhang aan te pakken. De effectiefste maatregelen om verdroging tegen te gaan zijn de vermindering van het aandeel ondoorlatende verharding, afkoppeling van regenafvoer van daken en uitbreiding van oppervlaktewater.

Hoge kosten, met name door funderingsschade

Droogte leidt volgens ramingen van Deltares tot hogere maatschappelijke kosten dan wateroverlast. Herstel van private en publieke funderingen vormt een groot aandeel van deze kosten.


Droogte leidt volgens ramingen van Deltares tot hogere maatschappelijke kosten dan wateroverlast.

Manifest Klimaatbestendige stad, DPNH 2013 op basis van Deltares.

Inzicht in de waterbeschikbaarheid, zorgplicht voor grondwater

Als in het hoofdwatersysteem een tekort aan water dreigt, geldt tijdelijk een andere verdeling van het beschikbare water in rivieren, kanalen en meren. Deze landelijke ‘verdringingsreeks’ volgt uit de Waterwet. De deltabeslissing Zoetwater heeft het instrument Waterbeschikbaarheid geïntroduceerd: dit maakt inzichtelijk hoeveel water in gewone en droge omstandig­heden beschikbaar is voor verschillende gebruikers. Het instrument wordt nu geleidelijk per regio ingevuld. Gemeenten hebben een zorgplicht voor grondwateroverlast en -onderlast in het openbaar gebied, maar ook eigenaren van onroerend goed hebben een grote eigen verantwoordelijkheid voor schade door grondwater.

  1. Aanbiedingsbrief en adviezen deltacommissaris
  2. Inleidende samenvatting
    1. Doorwerken aan een duurzame en veilige delta
  3. Deel I Nationaal
  4. Voortgang van het Deltaprogramma
    1. Voortgang op basis van ‘meten, weten, handelen’
    2. Algemeen beeld van de voortgang
      1. Op schema
      2. Op koers
      3. Integrale aanpak
      4. Participatie
      5. Slagkracht van de regio’s
    3. Voortgang Waterveiligheid
    4. Voortgang Ruimtelijke adaptatie
    5. Voortgang Zoetwater
    6. Borging, kennis en innovatie, internationale samenwerking
      1. Borging
      2. Kennis
      3. Innovatie
      4. Internationaal
  5. Deltafonds
    1. Ontwikkelingen Deltafonds
    2. Middelen van andere partners
    3. De financiële opgaven van het Deltaprogramma
    4. Financiële borging van het Deltaprogramma
  6. Deel II Gebieden
  7. Voortgang per gebied
    1. IJsselmeergebied/zoetwaterregio IJsselmeergebied
    2. Rijnmond-Drechtsteden/­zoetwaterregio West-Nederland
    3. Rijn/zoetwaterregio Rivierengebied
    4. Maas
    5. Zuidwestelijke Delta/zoetwaterregio Zuidwestelijke Delta
    6. Kust
    7. Waddengebied
    8. Hoge Zandgronden Zuid en Oost
  8. Deel III Deltaplannen
  9. Deltaplan Waterveiligheid
    1. Uitvoeringsprogramma’s
      1. Hoogwaterbeschermingsprogramma
      2. Tweede Hoogwaterbeschermingsprogramma
      3. Ruimte voor de Rivier
      4. Maaswerken
      5. WaalWeelde
      6. Afsluitdijk
      7. Herstel Steenbekledingen Oosterschelde en Westerschelde en Vooroeverbestortingen Zeeland
    2. Rivierverruiming in samenhang met dijkversterking
    3. Onderzoeken volgend uit kennisagenda en in gebieden
  10. Kaart Deltaplan Waterveiligheid
  11. Deltaplan Zoetwater
    1. Maatregelen voor de beschikbaarheid van zoetwater in Nederland
  12. Kaart Deltaplan Zoetwater
  13. Deltaplan Ruimtelijke adaptatie
    1. Inleiding
      1. Aanleiding
      2. Doel en status van het deltaplan
      3. Totstandkoming in gezamenlijkheid
    2. Context
    3. Stand van zaken ‘weten, willen, werken’
      1. Wateroverlast
      2. Hittestress
      3. Droogte
      4. Gevolgen van overstromingen
      5. Huidige aanpak
    4. Wat we gaan doen: versnellen en intensiveren
      1. Visie: van nu naar 2050
      2. Ambitie en aanpak
      3. Tussendoelen
      4. Raamwerk landsdekkende governance ruimtelijke adaptatie
      5. Financiering
    5. Bijlage 1: Actieprogramma
    6. Bijlage 2: Uitkomsten regiobijeenkomsten en rondetafelgesprekken
  14. Achtergronddocumenten
    1. Achtergronddocumenten en downloads
  15. Colofon
    1. Colofon Deltaprogramma 2018
  16. Instructie gebruik Deltaprogramma 2018