Dit hoofdstuk geeft inzicht in de financiële borging van het Deltaprogramma door de beschikbare middelen in het Deltafonds te vergelijken met de verwachte financiële omvang van de opgaven van het Deltaprogramma.

In het Deltaprogramma staan maatregelen die geheel of gedeeltelijk worden bekostigd uit het Deltafonds: de maatregelen op het gebied van waterveiligheid en zoetwater waar het Rijk (deels) een verant­woordelijk­heid voor draagt. Daarnaast omvat het Delta­programma maatregelen waar het Rijk geen verant­woordelijk­heid voor draagt, zoals maatregelen in het regionale watersysteem en maatregelen voor de bestrijding van wateroverlast. Dergelijke maatregelen worden niet bekostigd uit het Deltafonds.

Hierna volgen eerst de ontwikkelingen in het Deltafonds, de middelen van de andere partners in het Deltaprogramma en de financiële opgaven van het Deltaprogramma tot 2050. Daarna volgt de conclusie van de deltacommissaris over de mate waarin het Deltaprogramma financieel geborgd is. Tekstboxen geven aandacht aan projecten met een bijzondere financiële opzet.

3.1

Ontwikkelingen Deltafonds

Het Deltafonds bevat financiële middelen om investeringen in waterveiligheid, zoetwater en waterkwaliteit en het beheer en onderhoud van het Rijk dat hierop betrekking heeft vanuit het Rijk te financieren. Tevens kan uit het Deltafonds subsidie worden verstrekt voor maatregelen voor waterveiligheid, zoetwater en waterkwaliteit van andere overheden (zie artikel 7.22d, tweede lid, Waterwet). Waterkwaliteit komt in deze analyse in beeld voor zover er samenhang is met de opgaven van het Deltaprogramma (waterveiligheid en zoetwater­voorziening). Deltaplan Waterveiligheid, Deltaplan Zoetwater en Deltaplan Ruimtelijke adaptatie geven een overzicht van alle onderzoeken en concrete maatregelen van het Delta­programma, inclusief het daarmee verbonden budget (Deel III).

Budgetten Deltafonds

Het kabinet-Rutte II heeft op Prinsjesdag 2016 de kabinets­reactie op het interdepartementaal beleidsonderzoek Flexibiliteit in infrastructurele planning aan de Tweede Kamer aangeboden. Hierin is aangekondigd dat het Deltafonds jaarlijks met een jaar wordt verlengd. Dit voornemen is nu uitgevoerd, waarmee het Deltafonds in 2018 een looptijd heeft tot en met 2031. Met deze maatregel biedt het kabinet zekerheid over de wijze waarop de budgettaire horizon van het Deltafonds verlengd wordt, waardoor duidelijk is dat er ook in de toekomst budget zal zijn voor uitvoering van opgaven uit het Deltaprogramma.

In de periode 2018-2031 is in het Deltafonds circa € 17 miljard beschikbaar, waarmee het jaarlijkse budget gemiddeld op een kleine € 1,2 miljard uitkomt. Dat wordt duidelijk in tabel 1 die de budgetten van het Deltafonds artikelsgewijs en in totaal weergeeft, voor het begrotingsjaar 2018 en de periode 2017-2031. Figuur 4 geeft het verloop van de budgetten per artikel tot en met 2031. Nieuw ten opzichte van het Deltaprogramma 2017 is dat op artikel 4 Experimenteren een reservering is opgenomen voor het project Afsluitdijk. Dit project wordt met een DBFM-contract op de markt gezet. Afronding van de aanbesteding staat gepland voor 2018.

Tabel 1

Budgetten Deltafonds in 2018 en in totaal op basis van de Ontwerpbegroting 2018 (in miljoenen €) 

Figuur 4

Budgetten Deltafonds in 2018, per artikel en in totaal op basis van de Ontwerpbegroting 2018.

Programmaruimte en beleidsruimte

In de begroting 2018 van het Deltafonds is, naar aanleiding van het IBO flexibiliteit in infrastructurele planning, een tabel opgenomen waarin wordt gepresenteerd welk aandeel van de aanlegbudgetten (inclusief investeringsruimte) naar mening van het kabinet flexibel is om bij nieuwe planvorming te betrekking. Het betreft de ruimte binnen de begroting waar nog geen definitieve oplossing is bepaald en gekozen kan worden voor een alternatieve aanwending of oplossing. Het grootste deel van deze ruimte betreft voor het Deltafonds de “investeringsruimte”.

Na de verlenging van het Deltafonds en de onderstaande budgettaire aanpassingen bedraagt de generieke investeringsruimte € 1,5 miljard. Een deel van deze investeringsruimte wordt volledig vrij beschikbaar gehouden voor toekomstige kabinetten. Deze ruimte wordt aangemerkt als beleidsruimte (€ 0,7 miljard). Ruimte die beschikbaar is voor het kabinet wordt aangeduid als programmaruimte (€ 0,8 miljard, waarvan € 0,4 miljard gereserveerd voor risico’s op lopende projecten).

Deze generieke investeringsruimte (€ 1,5 miljard) is beschikbaar voor het nieuwe Kabinet voor de prioritaire beleidsopgaven van water. Gedurende de lopende trajecten, zoals de beoordeling op basis van de nieuwe waterveiligheids­normen, de verkenning van de lange termijn ambitie rivierverruiming, het Deltaplan zoetwater en de Delta-aanpak Waterkwaliteit en Zoetwater, zullen de komende jaren deze investeringsmiddelen op adaptieve wijze nader worden geprogrammeerd. Zie verder onder paragraaf 3.4, Financiële borging van het Deltaprogramma.

  1. Aanbiedingsbrief en adviezen deltacommissaris
  2. Inleidende samenvatting
    1. Doorwerken aan een duurzame en veilige delta
  3. Deel I Nationaal
  4. Voortgang van het Deltaprogramma
    1. Voortgang op basis van ‘meten, weten, handelen’
    2. Algemeen beeld van de voortgang
      1. Op schema
      2. Op koers
      3. Integrale aanpak
      4. Participatie
      5. Slagkracht van de regio’s
    3. Voortgang Waterveiligheid
    4. Voortgang Ruimtelijke adaptatie
    5. Voortgang Zoetwater
    6. Borging, kennis en innovatie, internationale samenwerking
      1. Borging
      2. Kennis
      3. Innovatie
      4. Internationaal
  5. Deltafonds
    1. Ontwikkelingen Deltafonds
    2. Middelen van andere partners
    3. De financiële opgaven van het Deltaprogramma
    4. Financiële borging van het Deltaprogramma
  6. Deel II Gebieden
  7. Voortgang per gebied
    1. IJsselmeergebied/zoetwaterregio IJsselmeergebied
    2. Rijnmond-Drechtsteden/­zoetwaterregio West-Nederland
    3. Rijn/zoetwaterregio Rivierengebied
    4. Maas
    5. Zuidwestelijke Delta/zoetwaterregio Zuidwestelijke Delta
    6. Kust
    7. Waddengebied
    8. Hoge Zandgronden Zuid en Oost
  8. Deel III Deltaplannen
  9. Deltaplan Waterveiligheid
    1. Uitvoeringsprogramma’s
      1. Hoogwaterbeschermingsprogramma
      2. Tweede Hoogwaterbeschermingsprogramma
      3. Ruimte voor de Rivier
      4. Maaswerken
      5. WaalWeelde
      6. Afsluitdijk
      7. Herstel Steenbekledingen Oosterschelde en Westerschelde en Vooroeverbestortingen Zeeland
    2. Rivierverruiming in samenhang met dijkversterking
    3. Onderzoeken volgend uit kennisagenda en in gebieden
  10. Kaart Deltaplan Waterveiligheid
  11. Deltaplan Zoetwater
    1. Maatregelen voor de beschikbaarheid van zoetwater in Nederland
  12. Kaart Deltaplan Zoetwater
  13. Deltaplan Ruimtelijke adaptatie
    1. Inleiding
      1. Aanleiding
      2. Doel en status van het deltaplan
      3. Totstandkoming in gezamenlijkheid
    2. Context
    3. Stand van zaken ‘weten, willen, werken’
      1. Wateroverlast
      2. Hittestress
      3. Droogte
      4. Gevolgen van overstromingen
      5. Huidige aanpak
    4. Wat we gaan doen: versnellen en intensiveren
      1. Visie: van nu naar 2050
      2. Ambitie en aanpak
      3. Tussendoelen
      4. Raamwerk landsdekkende governance ruimtelijke adaptatie
      5. Financiering
    5. Bijlage 1: Actieprogramma
    6. Bijlage 2: Uitkomsten regiobijeenkomsten en rondetafelgesprekken
  14. Achtergronddocumenten
    1. Achtergronddocumenten en downloads
  15. Colofon
    1. Colofon Deltaprogramma 2018
  16. Instructie gebruik Deltaprogramma 2018