4.7

Waddengebied

Implementatie waterveiligheid

De voorkeursstrategie voor het Waddengebied richt zich op behoud van de bufferende werking van eilanden, buitendelta’s en intergetijdengebied. Dat gebeurt zo veel mogelijk met natuurlijke materialen en processen en een integrale uitvoering. Het zandig systeem van de eilandenkust blijft met zandsuppleties en dynamisch duinbeheer duurzaam in evenwicht met de zeespiegelstijging. Monitoring, systeem­onderzoek en pilotprojecten leveren meer kennis op over de werking van het systeem, als basis voor het toekomstige kustbeheer (Kustgenese 2.0). Dijkversterkingen dragen waar mogelijk bij aan natuur en duurzame vormen van menselijk gebruik. De POV Waddenzeedijken brengt in beeld welke innovatieve dijkconcepten waar toepasbaar zijn. Voor ieder Waddeneiland is een strategie voor meerlaagsveiligheid in ontwikkeling.


De voorkeursstrategie voor het Waddengebied

Zie DP2015, voorkeursstrategie Waddengebied.

Op schema

De voorkeursstrategie Waddengebied krijgt invulling met verschillende maatregelen. Alle maatregelen liggen op schema. Hierna volgt een toelichting op enkele van deze maatregelen.

Het onderzoeksprogramma Kustgenese 2.0 is gestart (zie ook paragraaf 4.6). Dit onderzoek moet antwoorden geven op kennisvragen als: “Hoeveel zand is er op lange termijn nodig voor ons kustsysteem?” en “Waar en wanneer suppleren we dat zand?”. Voor het Waddengebied is onder andere het deel­onderzoek naar de werking van de zeegaten van belang.

Drie universiteiten werken sinds september 2016 aan SEAWAD: een vierjarig onderzoeksproject dat meer inzicht in het zandige systeem van de onderwaterdelta's tussen de Waddeneilanden zal geven. Centraal staat de vraag of het kustonderhoud van de Waddeneilanden is uit te voeren met grote zandsuppleties op de buitendelta’s van de zeegaten, vergelijkbaar met de zandmotor langs de kust van Zuid-Holland. Hiermee levert SEAWAD antwoorden op een aantal belangrijke vragen uit de voorkeursstrategie Waddengebied.

Het reguliere kustonderhoud met zandsuppleties verloopt volgens planning. In 2017-2018 gaan ook de geulwand­suppleties bij Ameland en Vlieland in uitvoering. Monitoring zal uitwijzen hoe effectief suppleties op deze locaties zijn om de kust te beschermen. In Kustgenese 2.0 wordt verder gewerkt aan een pilot met een zandsuppletie van circa 5 miljoen kubieke meter op de buitendelta tussen Ameland en Terschelling. De planning is deze pilot in 2018 uit te voeren. De monitoring van zowel morfologie als ecologie zal meerdere jaren doorlopen. Doel van de pilot is te onderzoeken of de kust op deze manier met minder hinder en verstoring voor omgeving en natuur te voorzien is van de benodigde hoeveelheid zand dan met een traditionele zandsuppletie (learning by doing). Hier ligt een sterke relatie met het vraagstuk over zandtekort in de Waddenzee.

Ook de dijkversterkingen uit het Hoogwater­beschermings­programma liggen op schema. De uitvoering van de dijkversterking Eemshaven-Delfzijl is in december 2016 gegund. Dit is de eerste versterking in Nederland volgens de nieuwe veiligheidsnormen. De dijk krijgt een aardbevings­bestendige uitvoering. Rijkswaterstaat is in 2016 nader onderzoek naar de veiligheidsopgave voor de dijk op Vlieland gestart. In 2017-2018 vindt een verkenning van mogelijke oplossingen voor de benodigde versterking plaats. Fase 1 van de POV Waddenzeedijken heeft een selectie van twaalf oplossingsrichtingen voor integrale en innovatieve dijkversterkingen opgeleverd. De oplossingsrichtingen betreffen nieuwe dijkconcepten, materiaalgebruik en hydraulische randvoorwaarden. Fase 2 brengt aan de hand van pilots de effecten van de oplossingsrichtingen voor geprogrammeerde dijkversterkingen langs de Waddenzee in beeld. Voor enkele projecten vraagt de beoordeling van technische aspecten meer tijd dan verwacht, maar het onderzoek is volgens planning eind 2017 gereed.

Op koers

Er is op dit moment geen aanleiding om de voorkeursstrategie te herzien.

Integrale aanpak

Het reguliere kustbeheer, met suppleties en dynamische duinbeheer, draagt bij aan veiligheid, recreatie, natuur en economie. De suppletiepilot Amelander Zeegat laat zien of suppleren op de buitendelta’s een zinvolle aanpassing van het huidige suppletiebeheer is en kan bijdragen aan de natuuropgave. 

Het doel van innovatieve dijkconcepten is veiligheid te combi­neren met andere functies. Lessen uit de POV Waddenzee­dijken krijgen nu al een toepassing in dijk­versterkingen. Zo is de dijkversterking Eemshaven-Delfzijl een mooi voorbeeld van een integrale aanpak: deze dijk wordt aardbevings­bestendig en draagt bij aan innovatie, natuur, recreatie en regionale economie.

Participatie

In de POV Waddenzeedijken zijn diverse stakeholders actief. In de verkenningsfase van reguliere dijkversterkingsprojecten uit het Hoogwaterbeschermingsprogramma krijgen belang­hebbenden en geïnteresseerden niet alleen informatie, maar ook de uitnodiging om actief mee te denken. Daar maken ze ook gebruik van. Vertegenwoordigers van verschillende belangen doen mee in de klankbordgroepen voor de dijken en de zandige kust.

Implementatie zoetwater (zoetwaterregio IJsselmeergebied)

Implementatie ruimtelijke adaptatie

De eerste fase van Waddenlei, het onderzoek naar meerlaagsveiligheid op de Waddeneilanden, is afgerond (impactproject). De eilandgemeenten maken samen met Veiligheidsregio Fryslân een plan van aanpak om in de tweede fase tot een strategie voor meerlaagsveiligheid voor elk eiland te komen, met actieve betrokkenheid van eiland­bewoners en in samenwerking met onder meer Rijkswaterstaat en Wetterskip Fryslân. De strategie bestaat uit een robuuste inrichting om de gevolgen van overstromingen te beperken en vitale functies te laten functioneren (tweede laag meerlaags­veiligheid) en handelings­perspectieven en hulp­verlening via de beschikbare voorzieningen op de eilanden (derde laag meer­laags­­veiligheid). Bepalend voor de tweede laag zijn vooral de economische draagkracht van de eiland­gemeenten en de natuur­wetgeving. Maatregelen kunnen nodig zijn om veerdiensten en andere buitendijkse infrastructuur te laten functioneren. De derdelaags­maatregelen zijn extra belangrijk, omdat de eilanden meer dan andere gebieden op zichzelf zijn aangewezen in geval van nood, terwijl de capaciteit van hulpdiensten en overheden beperkt is en er grote aantallen toeristen kunnen zijn. De veiligheids­situatie verschilt per eiland. De impact­analyse heeft kaarten met overstromings­risico’s per eiland opgeleverd.

  1. Aanbiedingsbrief en adviezen deltacommissaris
  2. Inleidende samenvatting
    1. Doorwerken aan een duurzame en veilige delta
  3. Deel I Nationaal
  4. Voortgang van het Deltaprogramma
    1. Voortgang op basis van ‘meten, weten, handelen’
    2. Algemeen beeld van de voortgang
      1. Op schema
      2. Op koers
      3. Integrale aanpak
      4. Participatie
      5. Slagkracht van de regio’s
    3. Voortgang Waterveiligheid
    4. Voortgang Ruimtelijke adaptatie
    5. Voortgang Zoetwater
    6. Borging, kennis en innovatie, internationale samenwerking
      1. Borging
      2. Kennis
      3. Innovatie
      4. Internationaal
  5. Deltafonds
    1. Ontwikkelingen Deltafonds
    2. Middelen van andere partners
    3. De financiële opgaven van het Deltaprogramma
    4. Financiële borging van het Deltaprogramma
  6. Deel II Gebieden
  7. Voortgang per gebied
    1. IJsselmeergebied/zoetwaterregio IJsselmeergebied
    2. Rijnmond-Drechtsteden/­zoetwaterregio West-Nederland
    3. Rijn/zoetwaterregio Rivierengebied
    4. Maas
    5. Zuidwestelijke Delta/zoetwaterregio Zuidwestelijke Delta
    6. Kust
    7. Waddengebied
    8. Hoge Zandgronden Zuid en Oost
  8. Deel III Deltaplannen
  9. Deltaplan Waterveiligheid
    1. Uitvoeringsprogramma’s
      1. Hoogwaterbeschermingsprogramma
      2. Tweede Hoogwaterbeschermingsprogramma
      3. Ruimte voor de Rivier
      4. Maaswerken
      5. WaalWeelde
      6. Afsluitdijk
      7. Herstel Steenbekledingen Oosterschelde en Westerschelde en Vooroeverbestortingen Zeeland
    2. Rivierverruiming in samenhang met dijkversterking
    3. Onderzoeken volgend uit kennisagenda en in gebieden
  10. Kaart Deltaplan Waterveiligheid
  11. Deltaplan Zoetwater
    1. Maatregelen voor de beschikbaarheid van zoetwater in Nederland
  12. Kaart Deltaplan Zoetwater
  13. Deltaplan Ruimtelijke adaptatie
    1. Inleiding
      1. Aanleiding
      2. Doel en status van het deltaplan
      3. Totstandkoming in gezamenlijkheid
    2. Context
    3. Stand van zaken ‘weten, willen, werken’
      1. Wateroverlast
      2. Hittestress
      3. Droogte
      4. Gevolgen van overstromingen
      5. Huidige aanpak
    4. Wat we gaan doen: versnellen en intensiveren
      1. Visie: van nu naar 2050
      2. Ambitie en aanpak
      3. Tussendoelen
      4. Raamwerk landsdekkende governance ruimtelijke adaptatie
      5. Financiering
    5. Bijlage 1: Actieprogramma
    6. Bijlage 2: Uitkomsten regiobijeenkomsten en rondetafelgesprekken
  14. Achtergronddocumenten
    1. Achtergronddocumenten en downloads
  15. Colofon
    1. Colofon Deltaprogramma 2018
  16. Instructie gebruik Deltaprogramma 2018