2.2.4

Participatie

Participatie is essentieel voor het Deltaprogramma: door de kennis, ideeën, ervaring en creativiteit van alle betrokkenen te benutten, ontstaan vaak betere oplossingen. Het Delta­programma stimuleert daarom overheden die initiatieven ondernemen op het gebied van waterveiligheid, zoetwater en ruimtelijke adaptatie om joint fact finding (gezamenlijke kennisontwikkeling) te organiseren, vroegtijdig andere (mogelijk) geïnteresseerden aan tafel uit te nodigen, opgaven en oplossingen gebiedsgericht te verkennen en ruimte te bieden voor nieuwe oplossingen (passend bij de opgave en de fase van een project). 


Regierol voor deltacommissaris bij versterking Markermeerdijken-Uitdam

Joint fact finding en vroegtijdige betrokkenheid van mogelijk geïnteresseerde partijen vormen een belangrijke basis om tot gedragen besluiten te komen. Om dit te bereiken, speelt de delta­commissaris in bijzondere situaties een actieve rol. Zo heeft de deltacommissaris in maart 2017 de rol van onafhankelijke proces­regisseur op zich genomen voor de dijkversterking in Uitdam, op verzoek van de betrokken overheden en bewoners. De dijk­versterking Uitdam is onderdeel van de versterkingsopgave voor de Markermeer­dijken, waar al ruim tien jaar aan wordt gewerkt. Met joint fact finding hebben de betrokkenen voor Uitdam een grondvariant en een constructieve variant op een gelijkwaardige manier uitgewerkt. Op basis van de resultaten heeft de deltacommissaris op 27 juni 2017 een onafhankelijk en richtinggevend advies over de versterkingswijze bij Uitdam uitgebracht aan Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier.


Aandachtspunt van de evaluatiecommissie Deltawet is dat de kring van betrokkenen (de deltacommunity) in de fase van uitwerking en uitvoering groter en complexer is, wat hoge eisen aan het betrekken van de buitenwereld stelt.

Het Deltaprogramma geeft dit jaar voor het eerst expliciet inzicht in de mate van participatie bij de implementatie van de deltabeslissingen en voorkeursstrategieën. Het algemene beeld is dat op de verschillende niveaus (beleidsontwikkeling, uitwerking en uitvoering) veelal sprake is van een brede participatie van overheden en maatschappelijke organisaties. Het betrekken van gemeenten bij de opgaven van het Deltaprogramma in de gebieden behoeft soms extra aandacht en het betrekken van bedrijven en burgers blijkt soms lastig. Daarbij speelt mee dat projecten zich vaak nog in een onderzoeksfase bevinden. Conform het verzoek van het kabinet en de bestuurlijke partners in de uitgebreide kabinetsreactie op de evaluatie van de Deltawet blijft de deltacommissaris de samenwerking met maatschappelijke organisaties en het bedrijfsleven stimuleren. Op nationaal niveau adviseert het Overleg Infrastructuur en Milieu (OIM) de Stuurgroep Deltaprogramma. Ook in de gebieden blijven maatschappelijke organisaties betrokken (zie overzicht). In de gebieden komt participatie onder meer tot stand in klankbordgroepen en regionale overlegorganen en vinden jaarlijks bijeenkomsten plaats voor alle betrokkenen. Het Hoogwaterbeschermingsprogramma ondersteunt en stimuleert participatie onder meer door communities voor omgevingsmanagers te organiseren en handreikingen uit te brengen. Op projectniveau betrekken waterschappen, gemeenten en Rijkswaterstaat de bewoners, het bedrijfsleven en maatschappelijke organisaties vanaf het begin van het proces; voor MIRT-projecten gebeurt dat conform de Code Maatschappelijke Participatie.


Op nationaal niveau adviseert het Overleg Infrastructuur en Milieu (OIM) de Stuurgroep Deltaprogramma

zie onder meer het advies van het OIM over Deltaprogramma 2018 en de reactie van de deltacommissaris daarop in Achtergronddocument C.

De aard van de projecten in het Deltaprogramma verschilt onderling sterk en varieert van onderzoek naar nieuwe beleidsinstrumenten tot de uitvoering van dijkversterkingen. Ook de fase waarin projecten zich bevinden verschilt (verkenning, planuitwerking, realisatie). In het Delta­programma wordt initiatiefnemers gevraagd om systematischer voorafgaand aan een onderzoek of project inzichtelijk te maken hoeveel ruimte er is voor inbreng van maatschappelijke organisaties, bedrijven en bewoners en om gedurende het proces inzichtelijk te maken hoe de ingebrachte vragen en ideeën zijn gebruikt. Door vooraf het proces te schetsen, wordt ook duidelijk – voor zowel initiatiefnemers als participanten – welke inbreng, deskundigheid en tijdbesteding nodig en mogelijk zijn om de participatie daadwerkelijk vorm te geven. Op basis daarvan kunnen betrokken partijen met elkaar het gesprek voeren over een passende en werkbare vorm van participatie.


Strategische Visie Krimpenerwaard

Onder de stuwende kracht van initiatiefnemer en bewoner Riek Bakker heeft een community van ruim honderd participanten begin 2017 een langetermijnvisie voor de Krimpenerwaard gepresenteerd. De participanten bestonden uit bewoners, ondernemers en jonge agrariërs. De participatiegroepen hebben met onafhankelijke begeleiding adviezen opgesteld, die de community unaniem heeft aangenomen en die integraal onderdeel van de visie zijn. Ook konden mensen ideeën inbrengen tijdens het tweewekelijkse spreekuur bij de initiatiefnemer; zo’n twintig mensen hebben daar gebruik van gemaakt. De visie is een mooi voorbeeld van adaptief werken: de opgaven die in de komende 30 jaar spelen, zijn verbonden met beslissingen op de kortere termijn. De visie geeft ook aan welke opgaven te verbinden zijn, zoals waterveiligheid en infrastructuur, bodemdaling en onderwaterdrainage, lokale maakindustrie en energietransitie. De provincie, de gemeenten in de Krimpenerwaard en lokale ondernemersorganisaties hebben de visie ondersteund met een financiële bijdrage. De ‘Waardcommissie’, onder leiding van de Commissaris van de Koning en met deelname van de delta­commissaris, fungeerde als ‘hoeder’ van het initiatief. Als volgende stap stelt een Verkenner een concrete uitvoeringsagenda op, parallel aan de besluitvorming in de gemeenteraden en de Provinciale Staten.


  1. Aanbiedingsbrief en adviezen deltacommissaris
  2. Inleidende samenvatting
    1. Doorwerken aan een duurzame en veilige delta
  3. Deel I Nationaal
  4. Voortgang van het Deltaprogramma
    1. Voortgang op basis van ‘meten, weten, handelen’
    2. Algemeen beeld van de voortgang
      1. Op schema
      2. Op koers
      3. Integrale aanpak
      4. Participatie
      5. Slagkracht van de regio’s
    3. Voortgang Waterveiligheid
    4. Voortgang Ruimtelijke adaptatie
    5. Voortgang Zoetwater
    6. Borging, kennis en innovatie, internationale samenwerking
      1. Borging
      2. Kennis
      3. Innovatie
      4. Internationaal
  5. Deltafonds
    1. Ontwikkelingen Deltafonds
    2. Middelen van andere partners
    3. De financiële opgaven van het Deltaprogramma
    4. Financiële borging van het Deltaprogramma
  6. Deel II Gebieden
  7. Voortgang per gebied
    1. IJsselmeergebied/zoetwaterregio IJsselmeergebied
    2. Rijnmond-Drechtsteden/­zoetwaterregio West-Nederland
    3. Rijn/zoetwaterregio Rivierengebied
    4. Maas
    5. Zuidwestelijke Delta/zoetwaterregio Zuidwestelijke Delta
    6. Kust
    7. Waddengebied
    8. Hoge Zandgronden Zuid en Oost
  8. Deel III Deltaplannen
  9. Deltaplan Waterveiligheid
    1. Uitvoeringsprogramma’s
      1. Hoogwaterbeschermingsprogramma
      2. Tweede Hoogwaterbeschermingsprogramma
      3. Ruimte voor de Rivier
      4. Maaswerken
      5. WaalWeelde
      6. Afsluitdijk
      7. Herstel Steenbekledingen Oosterschelde en Westerschelde en Vooroeverbestortingen Zeeland
    2. Rivierverruiming in samenhang met dijkversterking
    3. Onderzoeken volgend uit kennisagenda en in gebieden
  10. Kaart Deltaplan Waterveiligheid
  11. Deltaplan Zoetwater
    1. Maatregelen voor de beschikbaarheid van zoetwater in Nederland
  12. Kaart Deltaplan Zoetwater
  13. Deltaplan Ruimtelijke adaptatie
    1. Inleiding
      1. Aanleiding
      2. Doel en status van het deltaplan
      3. Totstandkoming in gezamenlijkheid
    2. Context
    3. Stand van zaken ‘weten, willen, werken’
      1. Wateroverlast
      2. Hittestress
      3. Droogte
      4. Gevolgen van overstromingen
      5. Huidige aanpak
    4. Wat we gaan doen: versnellen en intensiveren
      1. Visie: van nu naar 2050
      2. Ambitie en aanpak
      3. Tussendoelen
      4. Raamwerk landsdekkende governance ruimtelijke adaptatie
      5. Financiering
    5. Bijlage 1: Actieprogramma
    6. Bijlage 2: Uitkomsten regiobijeenkomsten en rondetafelgesprekken
  14. Achtergronddocumenten
    1. Achtergronddocumenten en downloads
  15. Colofon
    1. Colofon Deltaprogramma 2018
  16. Instructie gebruik Deltaprogramma 2018